|
Schorzenia stawów - wybrane aspekty. Dr n. med. Adam Kwieciński Farmakolog. Klinika Św. Katarzyny w Krakowie
 Leczenie nie farmakologiczne
Ta część terapii jest często pomijana lub niedoceniana, choć powinna stanowić nieodłączną część leczenia. Ważną rolę w procesie leczenia odgrywa zarówno edukacja, jak i odpowiednio dobrany sprzęt rehabilitacyjny. Fizykoterapia ma znaczenie głównie w okresie zaostrzeń.
Leczenie farmakologiczne
Leczenie farmakologiczne należy rozważyć indywidualnie u każdego pacjenta, powinno ono uwzględniać jego wiek, choroby współistniejące, natężenie bólu i stopień niepełnosprawności, obecność objawów stanu zapalnego, lokalizację i stopień uszkodzenia struktur stawu, leki stosowane z powodu innych chorób.
Bóle stawów - przyczyny i objawy ( Część 1 Artykułu)
W terapii ChZS znajdują zastosowanie leki z różnych grup:
1. Leki przeciwbólowe - paracetamol jest lekiem przeciwbólowym pierwszego wyboru. Innymi preparatami, gdy paracetamol okaże się nieskuteczny są niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) - mają istotnie silniejsze działanie przeciwbólowe, niż paracetamol oraz opioidy. W przypadku NLPZ należy jednak rozważyć ryzyko powikłań ze strony przewodu pokarmowego i nerek. Leki stosowane zewnętrznie - maści i żele zawierające NLPZ lub kapsaicynę są bezpieczne, powszechnie i chętnie stosowane przez pacjentów. Nie powodują istotnych działań niepożądanych.
2. Glikokortykosteroidy - wstrzyknięcia dostawowe glikokortykosteroidów mają duże znaczenie w leczeniu ostrego bólu stawu kolanowego u chorych na ChZS, u których występują objawy miejscowego zapalenia z wysiękiem.
3. Hialuronian jest glukozaminoglikanem syntetyzowanym i wydzielanym do płynu stawowego przez synowiocyty. W płynie stawowym osób z chorobą zwyrodnieniową stawów stężenie i masa cząsteczkowa hialuronianu zmniejsza się. Założono więc, że usunięcie zmienionego płynu stawowego oraz podanie dostawowe hialuronianu może mieć efekt terapeutyczny, a tę metodę leczenia nazwano viscosuplementacją. Mechanizm działania hialuronianu nie jest do końca wyjaśniony. Istnieją próby udowodnienia wpływu preparatów hialuronianu na modyfikację chrząstki
4. Siarczan glukozaminy, siarczan chondroityny - glukozamina, wpływając na metabolizm chrząstki w różnych mechanizmach, m.in. poprzez stymulację produkcji proteoglikanów w chrząstce, mogłaby zmniejszać jej stopień uszkodzenia, a więc działać modyfikująco. Wykazano, że podawanie siarczanu glukozaminy w osteoartrozie kolan może zapobiegać zmianom strukturalnym w stawie i zmniejszać objawy ChZS. Warto zauważyć, że w Polsce siarczan glukozaminy jest zarejestrowany jako lek, który poddano próbom klinicznym. Inne preparaty o różnych dawkach są zarejestrowane jako dodatki żywieniowe i konkurują ze sobą na rynku również poprzez liczne reklamy skierowane bezpośrednio do pacjenta.
Alternatywne metody leczenia
Wielu chorych korzysta z tych metod, nie wolno jednak zaniedbywać ustalonego przez lekarza trybu leczenia. Warto pogłębić wiedzę w tym kierunku i korzystać z usług sprawdzonych i wykwalifikowanych osób. Pamiętać trzeba nie tylko o korzyściach, jakie mogą te metody przynieść, ale także o ich wadach i powikłaniach. Coraz większe uznanie zyskuje akupunktura, wielu lekarzy uważa ją za dobrą metodę leczenia bólu, jest ona dostępna w coraz większej liczbie uznanych placówek medycznych. Inne metody to: homeopatia (stosowanie środków, które w małych stężeniach mają działać korzystnie, a w dużych są szkodliwe dla organizmu), refleksoterapia, akupresura (masaż odpowiednich miejsc na stopach poprawiający stan konkretnych narządów i układów ciała), ziołolecznictwo (leczenie preparatami roślinnymi), bio -energioterapia.
Ważną pozycję w leczeniu, jak i profilaktyce chorób stawów stanowią preparaty pochodzenia roślinnego.
Wśród roślin mających dobroczynny wpływ na sta-wy należy wymienić: awokado, soję, kłącza imbiru, kadzidle, czarci pazur oraz korę wierzbową.
Niezmydlające się składniki olejów pochodzące z owoców awokado i soi w połączeniu z witaminą E określone nazwą piaskledina - tj. „powoli działające leki do zwalczania objawów choroby zwyrodnieniowej stawów" (symptomałic slowacttng drugs in asteoarthritis, SYSADOA). Charakteryzują się one opóźnionym występowaniem działania. Mechanizm działania określono w badaniach in vitro oraz in vivo w chorobie zwyrodnieniowej stawów.
Badania kliniczne udowodniły, że stosowane przewlekle zmniejszają ból w objętych procesem zwyrodnieniowym stawach oraz umożliwiają zwiększenie zakresu ruchów w tych stawach.
Wyciągi z owoców awokado (Persea aericana) przygotowane w kapsułkach zawierających 300 mg czynnego produktu, w próbach klinicznych były podawane codziennie w sposób ciągły bez poważnych objawów działania niepożądanego do 6 miesięcy. Korzystny efekt leczenia pojawiał się po 2 miesiącach i utrzymywał się do 2 miesięcy od zaprzestania terapii. Należy więc zalecać leczenie przerywane (1 kaps./dziennie) z przerwami trwającymi nie dłużej niż 2 miesiące.
Wyciągi z imbiru (Zingiber Boehm) stosowane w postaci kapsułek uwalniających substancję farmakologicznie aktywną dopiero w jelitach, stosowane są w dawce 1 kaps./dziennie i podobnie jak poprzednie powinny być stosowane przewlekle z przerwami do 2 miesięcy.
Kadzidla, czyli naturalna żywica roślinna z drzewa o łacińskiej nazwie Boswellia serrata, które rośnie głównie na suchych, pagórkowatych obszarach Indii. Żywica z tej roślinny, to nie tylko ma piękny zapach, ale także cenne substancje korzystnie wpływ na pracę stawów.
„Czarci pazur", to roślina żyjąca na piaszczystej ziemi w sawannie południowo-zachodniej Afryki o botanicznej nazwie Harpagophytum procumbens. Od lat miejscowa ludność wykorzystuje lecznicze właściwości „diabelskiego pazura". Główne składniki rośliny -Harpagozyd i inne flawonoidy wpływają kojąco przede wszystkim na dolegliwości pleców oraz krzyża.
Głównym składnikiem kory wierzbowej (Salicis cortex) jest salicyna, której syntetycznym odpowiednikiem jest kwas salicylowy. Zawiera go wiele leków przeciwbólowych. Wspomniano już o Jednym z najistotniejszych aspektów terapii schorzeń stawów, czyli o leczeniu przeciwbólowym. Jednakże naturalny produkt, czyli salicyna, nie wywołuje skutków ubocznych, jakie może powodować chemicznie wytwarzana substancja (dolegliwości żołądkowe itp.) Brak skutków ubocznych, to efekt przejścia naturalnej salicyny przez żołądek w niezmienionej postaci (przetwarzana jest dopiero w wątrobie).
Zeolit - to uwodnione glinokrzemiany wapnia po-chodzenia wulkanicznego, zmielone na proszek. Charakterystyczna struktura wewnętrzna tworząca system bardzo drobnych kanalików pozwala selektywnie ad-sorbować związki toksyczne i metale ciężkie np. ołów. Dzięki właściwościom jonowymiennym umożliwia oczyszczanie stawów ze złogów.
Pokrzywa - znany ludowy środek zwalczający bóle artretyczne. Zawiera duże ilości flawonoidów. W stanach zapalnych stawów umożliwia zmniejszenie ilości podawanych (NLPZ) niesterydowych leków przeciwzapalnych.
Selen - silny przeciwutleniacz. Wchodzi w skład peroksydazy glutationowej, enzymu chroniącego organizm przed truciznami ze środowiska i pokarmu. Razem z witaminami C i E zmniejsza ryzyko nowo-tworów, udarów serca i mózgu (zmniejsza lepkość krwi). W połączeniu z witaminą E wykazuje działanie przeciwzapalne, co wykorzystywane jest w schorzeniach przewlekłych np. reumatoidalnym zapaleniu stawów, łuszczycy i toczniu. Duże ilości selenu i witaminy E zawiera spirulina.
Wyciąg z pestek winogron - wspomaga naczynia krwionośne, zmniejsza tempo rozpadu kolagenu. Jest wielokrotnie silniejszy w działaniu antyoksydacyjnym niż witamina C i E. Zawiera proantocyjanidyny (OPC) chroniące przed wolnymi rodnikami cały nasz organizm. Zawiera związki rozpuszczalne w wodzie i tłuszczach co umożliwia ich wnikanie do wnętrza wszystkich komórek organizmu. Przenikają one również przez barierę krew-mózg.
Zielona herbata - zawiera bogaty zestaw polifenoli chroniących organizm przed niszczącym działaniem wolnych rodników oraz m.in. fluor, katechine i tanine. Zielona herbata w sposób istotny wpływa na zmniejszenie zapadalności na choroby nowotworowe u obu płci. Jej przeciwzapalne właściwości wykorzystywane są z powodzeniem w preparatach wieloskładnikowych.
Rozmaryn - ma właściwości przeciwbólowe i zmniejszające opuchliznę na większości chorób reumatycznych, można skutecznie pomóc pacjentom:
- ból może pozostawać pod stałą kontrolą;
- można zmniejszać objawy sztywności i za-palenia;
- istnieją sposoby przezwyciężenia utraty siły, zaburzeń chwytności i ograniczenia mobilności.
Medycyna dysponuje szerokim zakresem leków oraz innych, niefarmakologicznych metod leczenia (np. fitoterapia, fizykoterapia), które mogą złagodzić przebieg choroby. Skuteczne leczenie zależy od dobrej współpracy pomiędzy pacjentem a leczącym.
Wiele z wymienionych powyżej roślin i związków chemicznych zawiera preparat FLEXI BEL (firmy Natura Vitalis). Może on stanowić alternatywę dla klasycznej farmakoterapii lub ją wspomagać.
Choroby stawów objawiają się bardzo różnie od drobnych niedogodności do znaczącej utraty mobilności. Może to oznaczać utratę możliwości kontynuacji zainteresowań i hobby. Podstawowe czynności dnia codziennego, takie jak mycie i ubieranie się mogą także stać się trudne.
Na szczęście jest wiele sposobów na rozwiązanie problemów związanych z chorobą. Po rozpoznaniu choroby oraz stopnia upośledzenia fizycznego i określeniu, czy ma ono charakter przejściowy czy stały, można zaproponować pacjentom wiele metod pomocy i udogodnień, które pomogą przetrwać najtrudniejsze chwile.
Farmaceutyczny Przegląd Naukowy
|
